Państwo na e – lista krajów na tę literę

W polskim zapisie na literę E zaczyna się dokładnie 7 państw: Egipt, Ekwador, Ekwatorialna Gwinea, Erytrea, Estonia, Eswatini i Etiopia. To niewielka, ale mocno zróżnicowana grupa – znajdziesz w niej kraj z najstarszą cywilizacją, cyfrowe państwo europejskie i równikowe kraje Ameryki Południowej. W artykule zebrano najważniejsze informacje o każdym z nich oraz proste sposoby na ich zapamiętanie.

Pełna lista państw na literę E

W polskim zapisie litera E otwiera nazwy dokładnie 7 państw powszechnie uznawanych na arenie międzynarodowej. To niewielka grupa, ale rozrzucona po trzech kontynentach – od północnej Afryki, przez Europę, aż po Amerykę Południową.

Do listy nie wlicza się nazw, które w innych językach zaczynają się od E, ale po polsku mają inny początek. Przykład to Salwador, znany po angielsku jako El Salvador, oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie, gdzie słowo „Emiraty” nie jest pierwszym członem oficjalnej nazwy.

Pełną listę państw na literę E tworzą:

• Egipt,
• Ekwador,
• Ekwatorialna Gwinea,
• Erytrea,
• Estonia,
• Eswatini,
• Etiopia.

Najwięcej z tych krajów leży w Afryce – jest ich pięć: Egipt, Etiopia, Erytrea, Ekwatorialna Gwinea oraz Eswatini. Jedno państwo reprezentuje Europę (Estonia), a jedno Amerykę Południową (Ekwador).

Estonia – jedyne europejskie państwo na E

W Europie tylko jedno państwo zaczyna się w polskim zapisie na literę E – to Estonia. Leży nad Morzem Bałtyckim, a jej stolicą jest Tallinn. Graniczy z Łotwą i Rosją, a w regionalnych klasyfikacjach bywa zaliczana do krajów bałtyckich lub Europy Północno-Wschodniej.

Dlaczego Estonia uchodzi za państwo cyfrowe?

Estonia jest członkiem Unii Europejskiej i strefy euro, ale najczęściej mówi się o niej jako o modelowym państwie cyfrowym. Mieszkańcy korzystają z elektronicznego dowodu osobistego, który umożliwia podpis cyfrowy, logowanie do usług publicznych oraz głosowanie elektroniczne w wyborach. Duża część spraw urzędowych jest załatwiana online, a program e-rezydencji pozwala obcokrajowcom prowadzić w Estonii działalność na odległość.

W praktyce oznacza to, że e-administracja w tym kraju nie jest dodatkiem do tradycyjnych urzędów, lecz podstawową formą kontaktu z państwem. Taki model bywa przywoływany w polskich dyskusjach o cyfryzacji usług publicznych.

Jaki język i położenie ma Estonia?

Językiem urzędowym jest estoński, który należy do rodziny języków ugrofińskich i jest spokrewniony z fińskim. Nie jest to język słowiański ani romański, co bywa zaskoczeniem dla osób uczących się geografii Europy.

Położenie nad Bałtykiem i niewielka liczba ludności sprzyjały budowie sprawnej administracji. Estonia ma nieco ponad milion mieszkańców, co przy wdrażaniu ogólnokrajowych systemów cyfrowych okazało się ułatwieniem.

Afrykańskie państwa na literę E

Grupa państw na E jest zdominowana przez Afrykę – to aż 5 krajów rozmieszczonych od północy po południe kontynentu. Każdy z nich ma zupełnie inną historię, położenie i cechy społeczne.

Egipt

Egipt to najczęściej rozpoznawane państwo na literę E. Leży w północno-wschodniej Afryce, a jego stolicą jest Kair. Kraj liczy ponad 100 milionów mieszkańców i dzieli się na część afrykańską oraz azjatycki Półwysep Synaj, dlatego bywa określany jako państwo transkontynentalne.

W szkolnym ujęciu Egipt najczęściej kojarzy się ze starożytną cywilizacją znad Nilu, piramidami w Gizie i pismem hieroglificznym. Współcześnie państwo to ma jednak zupełnie inny charakter: dominuje islam, a językiem urzędowym jest arabski. Napięcia dotyczące wód Nilu w relacjach z Etiopią i Sudanem pokazują, że historia starożytna nie wyczerpuje problemów współczesnego Egiptu.

Etiopia

Etiopia leży we wschodniej Afryce, w regionie zwanym Rogiem Afryki, a jej stolicą jest Addis Abeba. To państwo o szczególnej pozycji historycznej – nie zostało formalnie skolonizowane w czasach europejskiej ekspansji kolonialnej. Kraj rozciąga się głównie na terenach wyżynnych, w rejonie Wielkich Rowów Afrykańskich, co wpływa na rolnictwo i gęstość zaludnienia.

Etiopia ma własny alfabet oraz kalendarz, w którym rok liczy 13 miesięcy. W kraju obecny jest także stary Kościół etiopski, co wyróżnia go na tle wielu sąsiednich państw. Dodatkowo brak dostępu do morza po uzyskaniu niepodległości przez Erytreę sprawia, że handel zagraniczny w dużej mierze opiera się na porcie w Dżibuti.

Erytrea i Eswatini

Erytrea to państwo leżące nad Morzem Czerwonym, ze stolicą w Asmarze. Przez wiele lat była związana z Etiopią, a niepodległość uzyskała w 1993 roku, co czyni ją jednym z najmłodszych państw na tej liście. Relacje między Erytreą i Etiopią do dziś bywają napięte.

Eswatini leży natomiast na południu Afryki, graniczy z RPA i Mozambikiem. Do 2018 roku kraj ten nosił nazwę Suazi (Swaziland), a zmiana nazwy była symbolicznym zerwaniem z kolonialnym dziedzictwem. Eswatini pozostaje monarchią absolutną, co wyróżnia je na tle współczesnych systemów politycznych w Afryce.

Ekwatorialna Gwinea

Ekwatorialna Gwinea to niewielkie państwo w środkowej Afryce, leżące nad Zatoką Gwinejską. Jego stolicą jest Malabo, choć planowane jest przeniesienie ośrodka administracyjnego do miasta Oyala/Djibloho. Terytorium składa się z części kontynentalnej oraz kilku wysp, w tym wyspy Bioko.

Pod względem językowym to wyjątek na kontynencie – urzędowym językiem jest hiszpański, obok francuskiego i portugalskiego. Ekwatorialna Gwinea bywa nazywana jedynym hiszpańskojęzycznym państwem Afryki, co często pojawia się w pytaniach konkursowych z geografii.

Ekwador – jak go odróżnić od Ekwatorialnej Gwinei?

W Ameryce Południowej znajduje się tylko jedno państwo na literę E – Ekwador. Jego nazwa pochodzi od równika, podobnie jak nazwa afrykańskiej Ekwatorialnej Gwinei, ale to dwa zupełnie różne kraje pod względem położenia, języka i historii.

Ekwador leży w północno-zachodniej części Ameryki Południowej, a oficjalną stolicą jest Quito. Ciekawostką jest to, że za główny ośrodek gospodarczy uchodzi Guayaquil – inaczej niż w wielu krajach, gdzie stolica polityczna jest zarazem największym miastem.

Nazwy Ekwador i Ekwatorialna Gwinea pochodzą od równika, ale poza tym łączy je niewiele – to dwa odmienne światy polityczne i kulturowe.

Do Ekwadoru należą też Wyspy Galapagos, oddalony archipelag na Pacyfiku, związany z badaniami Karola Darwina nad ewolucją gatunków. To jeden z powodów, dla których kraj ten pojawia się w kontekście bioróżnorodności i ochrony przyrody.

Proste sposoby na zapamiętanie państw na E

Krótka lista państw na E sprzyja nauce przez skojarzenia. Zamiast zapamiętywać same nazwy, można połączyć każdy kraj z pojedynczą, mocną cechą.

Przy nauce geografii pomocne są następujące grupy:

• afrykańskie E: Egipt, Etiopia, Erytrea, Ekwatorialna Gwinea, Eswatini,
• równikowe E: Ekwador i Ekwatorialna Gwinea,
• cyfrowe i historyczne E: Estonia (e-administracja) oraz Egipt (starożytna cywilizacja),
• europejskie E: Estonia jako jedyny przedstawiciel Europy.

Wszystkie podstawowe informacje można zebrać w jednej tabeli:

Przy powtarzaniu mapy świata warto dorysować powiązania: Egipt i Erytrea łączy bliskość Morza Czerwonego, a Etiopia i Erytrea graniczą ze sobą i mają skomplikowaną historię. Takie relacje sprawiają, że lista przestaje być zbiorem przypadkowych nazw.